Giriş
Ekonomist bakış açısıyla bakıldığında, kaynakların sınırlılığı her bir kurum için bir zorunluluk oluşturur. Yargı sistemindeki bir mahkemenin karar verme süresi de bu bağlamda bir seçime dönüşür; zaman ve insan kaynağı ne kadar sınırlıysa, o kurum için “hangi dosya önce gelir?” sorusu bir ekonomik tercih haline gelir. Dolayısıyla Bölge Adliye Mahkemesi gibi ikinci derece mahkemelerdeki karar bekleme süreleri, yalnızca hukuki bir olay değil aynı zamanda bir “kaynak dağılımı” meselesidir. Bu yazıda, konuya ekonomi perspektifinden — piyasa dinamikleri, bireysel kararlar ve toplumsal refah çerçevesinde — yaklaşarak “İstinaf Mahkemesi kaç ayda karar verir?” sorusunu ele alacağız.
—
Piyasa Dinamikleri ve İstinaf Süresi
Mahkeme sistemini bir piyasaya benzetirsek, davalar “talep” tarafını; hakimler, raportörler, mahkeme salonları ve personel ise “arz” tarafını temsil eder. Talebin (dosya sayısının) artışı veya arzın (yargı kapasitesinin) sınırlılığı, bekleme sürelerini yükseltir. Bu durumda istinaf mahkemelerinde karar verme süresi önemli bir ekonomi göstergesi haline gelir.
Arz × Talep Dengesi
– Dosya sayısındaki artış mahkemenin iş yükünü artırır, yoğunluk artınca süre uzar. [1]
– Mahkeme kapasitesi (yargıç sayısı, bölüm sayısı, dosya yönetimi) sınırlıdır; bu da bir “bottleneck” yaratır.
– Karmaşık davalar — örneğin çok sayıda taraf, teknik bilirkişi incelemesi gerektiren iş ya da idari davalar — daha uzun süre alır. [2]
– Dolayısıyla, arz < talep olduğunda karar verme süresi uzar; bu da bireysel düzeyde beklemeler, toplumsal düzeyde ise “adalet maliyeti” doğurur. Zamanın Maliyeti ve Refah Kaybı Bekleme süresi uzadıkça bireylerin ve işletmelerin karar alma süreçleri gecikir. Örneğin bir ticaret mahkemesinde alınan ilk derece kararı istinafa taşınıyorsa, bu süreç uzadıkça tarafın belirsizlik altında kalması, yatırım yapmaktan kaçınması ya da kayıt dışı hareket etmesi gibi ekonomik davranışları tetikleyebilir. Bu durumda: - Bireysel karar alma maliyeti artar. - “Bekleme maliyeti” olarak adlandırabileceğimiz bir zaman kaybı oluşur. - Toplumsal refah açısından, adaletin gecikmesi güven unsurunu zedeler, hukuk güvenliğini azaltır ve ekonomik aktörlerin risk algısını yükseltir. --- İstinaf Süresi Ne Kadar? Seçimler ve Sonuçları Yasal olarak istinaf mahkemelerinin karar verme süresi sabit bir “kaç ay” olarak belirlenmemiştir; pratikte süreç davanın niteliğine, mahkemenin iş yüküne ve eksik belge olup olmamasına göre değişmektedir. - Bazı kaynaklara göre, bir dosyanın kararlandırılması için ortalama 6 ay ile 1 yıl sürebilir. [3] - Başka bir değerlendirme bu aralığı 1 – 2 yıl olarak vermekte, karmaşıklığın artması durumunda süre daha da uzayabilmektedir. [4] - İdari yargıda, Bölge İdare Mahkemesi bakımından ise başvuruların genellikle 6 – 8 ay içinde sonuçlandığı belirtilmektedir. [5] - Özellikle hızlandırılmış dosyalarda veya yoğun olmayan mahkemelerde süre 3 – 6 ay olabileceği de ifade ediliyor. [6] Ekonomik Seçimler ve Sonuçları 1. Mahkemenin tercih modeli - Basit dosyalarla, karmaşık dosyaların arasından hangisi önce görülecek? Mahkeme kaynaklarını nasıl kullanacak? Bu tercih, karar verme süresini doğrudan etkiler. - Bu durumda, bireyler ve işletmeler için “davanın karmaşıklığını azaltma”, “belge eksikliği riskini düşürme” gibi stratejiler ekonomiktir çünkü bekleme maliyetini azaltır. 2. Bireysel davranışlar ve yatırım kararları - Hukuki belirsizlik arttıkça, sermaye yatırımı ertelenebilir. Özellikle ticari davalarda kararın geç çıkması, tarafların nakit akışını ve planlarını etkiler. - Bu bağlamda, istinaf süresinin uzunluğu piyasa mekanizmasında “risk primi”ni artırır: haklı olduğuna inanan taraf bekleme maliyeti nedeniyle daha temkinli davranabilir. 3. Toplumsal refah açısı - Yargıdaki gecikme, hukuki güvenliğe zarar verir; bu da ekonomik aktörlerin geleceğe dair beklentilerini bozar. - Yargı sisteminin etkinliği yükseldikçe, kararların hızlı çıkması yatırımcı güvenini, dolayısıyla ekonomik büyümeyi destekler. - Dolayısıyla istinaf mahkemelerinin karar verme süresi, yalnızca mahkeme sistemiyle değil, makroekonomik göstergelerle de bağlantılıdır. --- Geleceğe Dair Senaryolar Senaryo 1: Bekleme Süresi Kısalıyor Eğer mahkeme harcaması ve personel kapasitesi artırılır, iş yükü yönetimi iyileştirilirse, istinaf süresi 3–6 ay düzeyine çekilebilir. - Bu durumda yatırımcı güveni artar, bireyler dava süreçlerinde daha makul bir zaman dilimi bekleyerek plan yapabilir. - Ekonomik aktörler belirsizlikten daha az etkilenir, bu da toplumsal refahın yükselmesine katkı verir. Senaryo 2: Mevcut Durum Korunuyor Süre hâlâ ortalama 6–12 ay ya da 1 yıla yakın sürüyor. - Bu durumda bekleme maliyeti yüksek kalır, bireysel kararlar ertelenebilir, ekonomik güven ortamı zayıflayabilir. - Yargı sistemine dair algı “yavaşlık” üzerinden şekillenir, bu da dolaylı olarak yatırımları olumsuz etkileyebilir. Senaryo 3: Süre Uzuyor Mahkemenin iş yükü artar, kapasite artışı yeterli olmazsa süre 1–2 yıl hatta üzeri olabilir. - Bu durumda ciddi ekonomik kayıplar ortaya çıkar: davacılar zararlarını uzun süre karşılayamaz hale gelir, işletmeler mahkeme sürecine bağlı stratejilerini revize etmek zorunda kalır. - Toplumsal refah açısından adalet gecikmiş olur ve “adalet artık adalet değildir” algısı güçlenir. --- Sonuç İstinaf Mahkemesi’nde karar verme süresi sabit bir “kaç ay”la sınırlı olmasa da — pratikte birçok dosya için 6 – 12 ay arasında, hatta daha uzun sürebileceği — bu süre ekonomik bir değişken olarak görülmelidir. Davaların beklemesi bireysel kararları, sermaye yatırımlarını ve toplumsal refahı etkiler. Kaynaklar sınırlıyken mahkemenin hangi dosya ile başlayacağı, ne kadar sürede karara bağlayacağı bir tercih meselesidir. Yargı sisteminin etkinliği arttıkça, bu alandaki bekleme süreleri azalabilir; bu da yatırım ortamını iyileştirir ve ekonomik güveni artırır. Okuyucu olarak siz de kendi davalarınız ya da işletme stratejileriniz açısından bu süreçleri “bekleme maliyeti” çerçevesinde değerlendirebilirsiniz: Bir hukuk sürecinde “ne kadar süre beklemeye değer?” sorusunu ekonomik bir karar gibi görebilirsiniz. Bu bakış açısıyla, istinaf sürecinin sadece hukuki değil aynı zamanda ekonomik bir olay olduğunu akılda tutmak önemlidir. --- Sources: [1]: https://turkcemalumatlar.com/2025/07/31/istinaf-mahkemesi-ne-kadar-surede-karar-verir/?utm_source=chatgpt.com "İstinaf Mahkemesi Ne Kadar Sürede Karar Verir?" [2]: https://www.ankaraavukatim.com/istinaf-mahkemesi-nedir-hangi-davalara-bakar-ne-kadar-surer/?utm_source=chatgpt.com "İstinaf Mahkemesi Nedir, Hangi Davalara Bakar, Ne Kadar Sürer?" [3]: https://avukatdava.org.tr/istinaf-mahkemesi-ne-kadar-surede-sonuclanir/?utm_source=chatgpt.com "İstinaf Mahkemesi Ne Kadar Sürede Sonuçlanır 2025" [4]: https://mdmhukuk.com/ortalama-karar-suresi-ceza-hukuk-istinaf-temyiz/?utm_source=chatgpt.com "Ortalama Karar Süresi (Ceza-Hukuk-İstinaf-Temyiz)" [5]: https://tekohukuk.com.tr/bolge-idare-mahkemesi-istinaf-karar-suresi/?utm_source=chatgpt.com "Bölge İdare Mahkemesi İstinaf Karar Süresi 2025" [6]: https://sarpozdemir.av.tr/istinaf-mahkemesi-ne-kadar-surede-sonuclanir/?utm_source=chatgpt.com "İstinaf Mahkemesi Ne Kadar Sürede Sonuçlanır? | Av. Sarp Özdemir"